Tập thể dục, thể thao thường xuyên mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt trong việc phòng ngừa các bệnh lý tim mạch và đột quỵ. Tuy nhiên, việc vận động quá sức hoặc tập luyện không phù hợp với tình trạng sức khỏe có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến cố nguy hiểm, trong đó có đột quỵ, nhất là ở những người đã có sẵn yếu tố nguy cơ nhưng chưa được phát hiện hoặc kiểm soát tốt.
Đột quỵ có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động, chế độ ăn không lành mạnh và tình trạng căng thẳng kéo dài.
Đáng lưu ý, những năm gần đây, đột quỵ ngày càng có xu hướng trẻ hóa. Không ít trường hợp người bệnh dưới 45 tuổi, thậm chí mới ngoài 20 tuổi đã xảy ra đột quỵ. Ở người trẻ, các yếu tố như tiền sử gia đình, bất thường mạch máu, bệnh lý tim mạch hoặc rối loạn đông máu có thể làm tăng nguy cơ tắc mạch hoặc xuất huyết não.
VÌ SAO CÓ THỂ XẢY RA ĐỘT QUỴ KHI TẬP LUYỆN?
Trong quá trình vận động, đặc biệt khi tập luyện với cường độ cao hoặc gắng sức đột ngột, nhịp tim và huyết áp có thể tăng nhanh. Đối với những người có bệnh lý nền hoặc yếu tố nguy cơ chưa được kiểm soát, sự thay đổi này có thể góp phần làm khởi phát biến cố tim mạch hoặc đột quỵ.
Một số trường hợp trước đó đã xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua với biểu hiện như yếu hoặc tê tay chân, nói khó trong vài phút rồi tự hồi phục. Do các triệu chứng nhanh chóng biến mất, nhiều người chủ quan không đi khám. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo quan trọng của nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai.
NHẬN BIẾT SỚM CÁC DẤU HIỆU ĐỘT QUỴ
Trong khi tập thể dục, chơi thể thao hoặc trong sinh hoạt hằng ngày, cần đặc biệt chú ý nếu xuất hiện đột ngột các triệu chứng:
- Méo miệng, lệch mặt.
- Yếu hoặc tê một bên tay, chân.
- Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói.
- Đau đầu dữ dội bất thường.
- Chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng.
- Đi lại khó khăn, loạng choạng.
- Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc tối sầm.
- Ngất hoặc rối loạn ý thức.
Khi nghi ngờ đột quỵ, cần ngừng tập luyện và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ. Không chờ triệu chứng tự hết và không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ KHI TẬP THỂ DỤC, THỂ THAO
Để giảm nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch, mỗi người cần lựa chọn hình thức và cường độ vận động phù hợp với thể trạng. Đặc biệt:
- Kiểm soát tốt huyết áp: Người mắc tăng huyết áp cần khám và điều trị thường xuyên, không tự ý ngưng thuốc.
- Khám và theo dõi bệnh tim mạch: Phát hiện sớm các bệnh lý như rung nhĩ và các rối loạn tim mạch khác để được điều trị kịp thời.
- Bỏ thuốc lá và tránh các chất kích thích.
- Hạn chế tối đa rượu bia.
- Kiểm soát cholesterol và mỡ máu bằng chế độ ăn hợp lý, tập luyện và sử dụng thuốc theo chỉ định.
- Kiểm soát tốt đường huyết đối với người mắc đái tháo đường.
- Duy trì vận động thường xuyên, tránh ngồi lâu, ít vận động.
- Xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh: giảm muối, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo, đồ ăn chế biến sẵn; tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu dinh dưỡng.
- Khởi động kỹ trước khi tập, tăng cường độ vận động từ từ và tránh gắng sức đột ngột.
- Người cao tuổi hoặc người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, hen suyễn, bệnh hô hấp mạn tính và các bệnh lý nền khác nên được bác sĩ tư vấn trước khi lựa chọn chương trình tập luyện.
TẬP LUYỆN ĐÚNG CÁCH – BẢO VỆ SỨC KHỎE
Tập thể dục, thể thao là một trong những biện pháp hiệu quả giúp nâng cao sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên, mỗi người cần hiểu rõ tình trạng sức khỏe của bản thân, lựa chọn môn thể thao phù hợp và tuyệt đối không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường trong quá trình vận động.
Lắng nghe cơ thể – nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm – cấp cứu kịp thời chính là cách quan trọng để giảm thiểu nguy cơ và hậu quả của đột quỵ.
