Học đường chức năng – bước chuẩn bị quan trọng để trẻ tự kỷ tham gia lớp học
Tỷ lệ trẻ rối loạn phổ tự kỷ (ASD) ngày càng tăng. Khi bước vào độ tuổi 6–9 tuổi, trẻ bắt đầu giai đoạn học đường – nơi trẻ cần không chỉ kiến thức học thuật mà còn nhiều kỹ năng thực tế để tham gia lớp học và cuộc sống hằng ngày.
Đối với trẻ rối loạn phổ tự kỷ, những kỹ năng học đường nền tảng này thường phát triển chậm hơn và không tự nhiên hình thành như ở các trẻ khác. Vì vậy, trẻ cần được hỗ trợ thông qua các chương trình học tập được thiết kế rõ ràng, có cấu trúc và phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ.
Học đường chức năng – học để tham gia và sử dụng trong cuộc sống
Học đường chức năng là cách tiếp cận giáo dục tập trung vào việc phát triển những kỹ năng thiết yếu giúp trẻ có thể tham gia hiệu quả trong lớp học và trong cuộc sống hằng ngày. Thay vì chỉ chú trọng vào kiến thức học thuật, chương trình hướng đến việc giúp trẻ hình thành và sử dụng các kỹ năng cần thiết trong những tình huống thực tế.
Các mục tiêu học tập thường tập trung vào:
- Kỹ năng giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ
- Kỹ năng tương tác xã hội
- Khả năng chú ý và tham gia hoạt động học tập
- Kỹ năng tự phục vụ và tự lập
- Khả năng giải quyết các tình huống đơn giản trong sinh hoạt
Thông qua quá trình học tập được tổ chức có hệ thống, trẻ dần hình thành những kỹ năng nền tảng để tham gia lớp học một cách chủ động và tự tin hơn, đồng thời tăng khả năng thích nghi với môi trường học đường.
BASICS-3 – khung chương trình hỗ trợ phát triển kỹ năng
Để triển khai hiệu quả các mục tiêu của học đường chức năng cần có một khung chương trình rõ ràng và có hệ thống. Một trong những khung chương trình thường được sử dụng cho mục đích này là BASICS-3.
BASICS-3 là chương trình giáo dục dành cho học sinh có nhu cầu hỗ trợ cao, được phát triển tại bang California (Hoa Kỳ) bởi các chuyên gia giáo dục đặc biệt thuộc hệ thống giáo dục của quận San Bernardino. Các phiên bản BASICS bắt đầu được xây dựng từ những năm 2000 và phiên bản BASICS-3 được hoàn thiện và sử dụng rộng rãi từ năm 2015.
Điểm nổi bật của BASICS-3 là chương trình chia nhỏ các kỹ năng thành những bước cụ thể và có trình tự, giúp giáo viên dễ dàng xác định mục tiêu học tập, theo dõi sự tiến bộ của từng học sinh và xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp.
Bên cạnh đó, BASICS-3 chú trọng phát triển những kỹ năng mang tính thực tiễn trong nhiều lĩnh vực quan trọng của cuộc sống, bao gồm:
- Học đường chức năng
- Tự chăm sóc
- Tham gia cộng đồng
- Định hướng nghề nghiệp
- Vui chơi và giải trí
Nhờ cấu trúc rõ ràng này, BASICS-3 hỗ trợ giáo viên thiết kế các kế hoạch học tập cá nhân hóa, giúp trẻ từng bước phát triển các kỹ năng cần thiết để tham gia lớp học và đời sống hằng ngày một cách hiệu quả hơn.
Áp dụng trong bối cảnh giáo dục tại Việt Nam
Khi áp dụng trong bối cảnh giáo dục Việt Nam, khung BASICS-3 được kết hợp với Chương trình Giáo dục Mầm non 2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Sự kết hợp này giúp đảm bảo chương trình vừa phù hợp với định hướng giáo dục trong nước, vừa có hệ thống mục tiêu cụ thể để hỗ trợ trẻ rối loạn phổ tự kỷ.
Học đường chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ rối loạn phổ tự kỷ xây dựng nền tảng để tham gia lớp học và hòa nhập với môi trường học đường. Thông qua việc phát triển các kỹ năng giao tiếp, tương tác xã hội và tự lập, trẻ có thêm cơ hội tham gia vào các hoạt động học tập, vui chơi và sinh hoạt cùng bạn bè.
Quan trọng hơn, mục tiêu của chương trình không chỉ dừng lại ở việc giúp trẻ học tốt hơn trong lớp học, mà còn hướng tới việc giúp trẻ từng bước thích nghi với môi trường xã hội và phát triển khả năng tự lập trong cuộc sống.
Lớp học đường chức năng – Bộ phận Điều trị ban ngày
Nhằm hỗ trợ trẻ rối loạn phổ tự kỷ phát triển các kỹ năng cần thiết cho việc học tập và sinh hoạt hằng ngày, Bộ phận Điều trị ban ngày tại bệnh viện 1A đang trong quá trình triển khai xây dựng lớp học đường chức năng với các hoạt động được thiết kế phù hợp, chương trình hướng tới mục tiêu giúp trẻ phát triển kỹ năng học đường, tăng khả năng giao tiếp và từng bước tham gia lớp học một cách tự tin hơn.
Chương trình được triển khai bởi đội ngũ chuyên môn liên ngành, bao gồm các giáo viên và chuyên viên trong các lĩnh vực:
- Giáo dục đặc biệt
- Âm ngữ trị liệu
- Tâm lý
- Can thiệp hành vi
- Hoạt động trị liệu
Sự phối hợp giữa các chuyên môn giúp xây dựng kế hoạch can thiệp cá nhân hóa, phù hợp với khả năng và nhu cầu phát triển của từng trẻ.
